Hangt er dichte mist boven Den Helder? Dan klinkt soms ineens een diepe toeter door de stad. Het is de misthoorn van Den Helder, een geluid dat veel inwoners al hun hele leven kennen. Maar waar komt dat geluid eigenlijk vandaan? En wist je dat achter deze vertrouwde toeter meer dan honderd jaar maritieme geschiedenis schuilgaat?
De misthoorn waarschuwt schepen wanneer het zicht op zee slecht is. Bij een zicht van 1.000 meter of minder kan de nautofoon, zoals de misthoorn officieel heet, gaan klinken. Het geluid helpt schippers om het westelijke havenhoofd te herkennen en gevaarlijke situaties te voorkomen. Ook wanneer je in de haven nog voldoende kunt zien, kan het zicht verder op zee al flink tegenvallen. Zo draagt dit vertrouwde geluid bij aan de veiligheid op het water.
De geschiedenis van de misthoorn in Den Helder begint ruim honderd jaar geleden. Tussen 1905 en 1908 verscheen vermoedelijk de eerste misthoorn op het Wierhoofd. Een motor zorgde toen voor perslucht, waarmee een grote sirene een diepe, lage toon produceerde. Niet iedereen was daar blij mee, want al in 1908 klaagden inwoners over het sombere geluid. Na de Tweede Wereldoorlog maakte de oude installatie plaats voor een elektrische nautofoon.
Â
Sinds 1954 staat de misthoorn op de Westpier van de Nieuwe Haven, bij het westelijke havenhoofd. De installatie verhuisde hierheen na de opening van de Nieuwe Haven. Een nautisch verkeersleider bedient de misthoorn vanuit de Verkeerscentrale Den Helder. Bijzonder is dat het havenkantoor op de oude fundering van Fort Harssens staat. Zo komen de maritieme geschiedenis en de moderne scheepvaart van Den Helder samen.
Ook vandaag speelt Den Helder een belangrijke rol in de veiligheid op zee. Vanuit de Verkeerscentrale houden verkeersleiders het scheepvaartverkeer in de gaten en begeleiden ze schepen met radar en marifoon. Na de ramp met containerschip MSC Zoe in 2019 is de verkeersbegeleiding boven de Waddeneilanden uitgebreid. Rijkswaterstaat en de Koninklijke Marine werken in Den Helder samen aan veilige scheepvaart en de bescherming van het Waddengebied.
Op veel plaatsen in Nederland is de misthoorn al verdwenen, maar in Den Helder klinkt hij nog altijd. Moderne navigatieapparatuur heeft de oude misthoorn steeds minder noodzakelijk gemaakt. Rijkswaterstaat heeft aangegeven dat de huidige nautofoon niet wordt vervangen als deze in de toekomst uitvalt. Daarmee kan een vertrouwd geluid, dat al generaties bij de stad hoort, voorgoed verdwijnen. Dus hoor je de misthoorn weer eens op een mistige dag? Luister dan even bewust naar dit bijzondere stukje Helderse geschiedenis.
Nieuwsgierig naar nieuwbouw, stadsvernieuwingen en ontwikkelingen in Den Helder? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief.
Al 5.000 lezers ontvangen wekelijks updates.
Tips, evenementen en nieuwe plekken.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
